Onderduiker bij familie Poortman.
Interview 2018 door Ruud Broekman met de heer P.C.L. Poortman en Mevrouw A.E. Poortman-van Dijk.
En in maart 2025 met de heer P.C.L. Poortman (sr.)
Bij de familie Poortman zat een onderduiker van Joodse komaf in de laatste 9 maanden van de tweede wereldoorlog.
Adres: Groen van Prinstererkade 19 Maassluis.
Familie C.D. Poortman en M C Poortman-v.d. Burg
C.D. Poortman geboren 11-12-1901 overleden 24-5-1957
M.C. Poortman-v.d. Burg 26-2-1903 overleden 20-12-1994
Kinderen: Leo, Adrie, Corrie (en Frans na de 2e WO geboren) Adrie, Corrie en Frans zijn inmiddels (2025) overleden. Leo (febr 2026 is er nog. Leeftijd 97 jaar).
Naam onderduiker Louis van Praag. Beroep Ondernemer. Leeftijd een goede twintiger. Zijn vrouw Bob zat ondergedoken bij Familie Weijgerse, Joubertstraat of Hendrik Schoonbroodstraat. Bij kapper Molenaar Zuidvliet zaten meerdere onderduikers.
Louis kwam uit Leiden. Daar had zijn familie een bioscoop. Na de oorlog bleek dat zijn familie was overleden, gedeporteerd en vermoord. De bioscoop kwam in handen van Louis en zijn vrouw. Na de oorlog kregen zij twee kinderen die in Engeland zijn geboren (?) en de Engelse nationaliteit hebben. Een zoon en dochter. Zoon is tandarts / orthodontist geworden. Dochter onbekend. Alle meubelstukken van familieleden e.d. waren weg. Na de oorlog is Louis op pad gegaan en heeft nog diverse spullen weten te bemachtigen.
Er zijn voor zover bekend geen foto’s met Louis en Bob erop.
Het is onbekend hoe Louis en Bob in Maassluis terecht kwamen.
Het is niet bekend of Louis en Bob vervalste of valse persoonsbewijzen hadden?
Zij droegen in ieder geval tijdens de onderduikperiode geen Jodenster.
De vader van M.C. Poortman-v.d. Burg (vader v.d. Burg. Grootvader van –ome- Leo Poortman (1928) wist niet dat zijn schoonzoon en dochter een onderduiker in huis hadden. Hierover was hij, na de oorlog toen hij dit hoorde, gepikeerd. Hun eigen vader / schoonvader niet op de hoogte brengen……….dat kon niet.
Nee vader, had MC (Mies) Poortman v.d. Burg (Oma banaan) gezegd, hoe meer mensen het weten des te gevaarlijker is het. Hij werd gerustgesteld door te zeggen “als je wordt opgepakt dan wordt je doodgeschoten”.
Extra voedselbonnen kreeg men van het verzet. Het is niet bekend wie deze kwam langsbrengen en hoe vaak.
Vraag was gesteld of Mevr. Poortman-v.d. Burg het bijzonder vond om een onderduiker te hebben? Antwoord : “Welnee je deed toch gewoon je plicht”.
De broer van Louis, Leo, kwam tijdens de oorlog ook wel eens op bezoek. Hij kreeg dan een boterham met twee gebakken eieren. Gebakken eieren? Ja die werden door Leo Poortman (toen16 jaar) en Piet Rothuijsen in het voorjaar uit eendennesten gehaald bij de Vlietlanden. Een paar eieren laten liggen en de eend gaat bijleggen daarna wederom deels uithalen tot de eend niet meer bijlegt.
Er was een half tamme eend die van een boer was. De boer had gemerkt dat er elke keer eieren wegwaren en keek Leo en Piet er op aan. Zij speelden de onschuld zelve: Eieren? Welke eieren?
Na de oorlog / bevrijding liep Louis het huis van het onderduikadres in en uit “ik kan vrij in en uit lopen, ik kan zelf weer naar buiten”. Zo blij was hij.
Kort na einde oorlog was Louis alweer terug naar Leiden. Louis en Bob zijn na de 2eWO niet meer naar Maassluis gekomen.
Tijdens de oorlog gingen Leo en Louis, in die negen maanden onderduik van Louis, een paar keer naar fam. Weijgerse naar de vrouw van Louis, Bob. Dat gebeurde ’s avonds als het donker was. Het was aardedonker i.v.m. verduistering. Als de maan niet scheen of het was bewolkt dan liep je langs de huizen en zag aan “de schaduw/silhouet” van de daken van de huizen waar je was.
Op een keer liepen ze op de heenweg tegen iemand aan. Het bleek een Duitser te zijn. Ze hoorden iets op de straat vallen. Maar liepen door. Op de terugweg op dezelfde plaats schopten ze tegen iets aan. Het bleek de veldfles van de Duitser te zijn. Gevuld met melk die ze hebben opgedronken.
Op een keer zaten ze bij familie Poortman naar de radio te luisteren Radio Oranje (illegaal – in periode van laatste 9 mnd v.d. oorlog werd dit ook nog gedaan), Louis zat op de trap, toen de buurman, aannemer Uleman, binnenkwam (Hij kwam vaker naar de radio luisteren). Hij zag dat er een vreemde was. Later ging al gauw het praatje dat er bij Poortman een onderduiker zat. Welnee had moeders Poortman gezegd dat was een aanloper, een neef uit Rotterdam, die is allang weer weg.
Als er bij familie Poortman bezoek kwam dan moest Louis de hele tijd boven verblijven. Toilet kon niet gebruikt worden. (Niet doortrekken). Geen geluid maken.
De schuilplaats voor een onderduiker was een getimmerd schot onder de trap waardoor het leek alsof de muur door liep. Hier kon net 1 man in staan. Louis heeft hier nooit gebruik van hoeven maken.
Vlakbij het woonhuis waren de Duitsers ingekwartierd. Overkant Zuidvliet in een villa.
Bob de vrouw van Louis zat ondergedoken bij Wijgerse aan de Joubertstraat (of Hendrik Schoonbroodstraat). Mevr. Wijgerse was de dochter van Molenaar de kapper.
Na de oorlog is Louis teruggegaan naar Leiden en heeft de bioscoop, in de Steenstraat, van zijn ouders voortgezet.
Kapper Molenaar Zuidvliet had op een bepaald ogenblik 3 (Joodse) onderduikers. De boel was verraden. De onderduikers moesten van stel op sprong elders onderduiken. Louis naar fam. Poortman, Bob naar fam. Weijgerse en een oudere mevrouw naar fam. Rothuijsen. (Hoofdonderwijzer).
Via Kapper Molenaar, of via het pand van Molenaar, zijn er veel Joden in Maassluis geplaatst.
Het viel niet op als er veel mensen naar binnen en naar buiten gingen, dat hoort nou eenmaal bij een kapperszaak.
Als later na de oorlog “oma banaan” (M.C. Poortman-v.d. Burg) naar Leiden gaat (ongeveer eenmaal per jaar) wordt ze altijd heel hartelijk ontvangen. Uit dankbaarheid komt ze niets tekort. Ze werd regelmatig “goed aangekleed” of kreeg een cadeau. (geen kinderachtige cadeaus). Louis en zijn vrouw waren welgestelde Leidse burgers en waren de fam. Poortman eeuwig dankbaar.
Leo is een keer mee geweest naar Leiden. Leo en Oma Banaan hebben de “bioscoop” bezocht waar een revue werd opgevoerd. Ze kregen de beste plaatsen. Leo keek zijn ogen uit. Hij was nog nooit naar een revue geweest.
Het is niet bekend wanneer Louis en of Bob zijn overleden. Wel is bekend dat Bob, toen zij oud(er) was, in een Joodse instelling is gaan wonen, zij leed voor zover bekend aan dementie.
Inval of controle bij Poortman. Niets gevonden. Er zat daar wel iemand. Een klein jongetje had gezegd dat er wel iemand zat. Een goede Duitser kwam later langs en waarschuwde dat hij het gehoord had. De onderduiker moest ergens anders naar toe.
(Vernomen van A.E. Poortman-v Dijk; echtgenoot P.C.L. Poortman heeft hier geen actieve herinnering aan).
Overige info
Begin maart 2025 met Jan van Gelderen (1947) gesproken.
De moeder of oma van Jan van Gelderen heeft verteld dat in WO2 “als het verkeerd ging” en er onderduikers verplaatst moeten worden dan kon je het beste met Mies Poortman-v.d. Burg contact opnemen. Leo Poortman (1928) heef hier geen actieve herinnering aan. Er zijn volgens hem geen andere onderduikers geweest. Ik begreep van Jan van Gelderen mogelijk wel.
Er werden in een bepaald gereformeerd kringetje zorg gedragen voor onderduikers.
Februari 2026: Dochter Anneke heeft van haar vader Leo gehoord dat er regelmatig onderduikers voor een dag of wat bij de familie Poortman waren om daarna definitief elders onder te worden gebracht. Dit klopt met de info van Jan van Gelderen à moeder of oma van Jan.
Andere informatie.
Bombardement 1943.
Tijdens het bombardement op 18-3-1943 in Maassluis, was “Oma Banaan” in ’s Gravenzande bij haar broer. Ze zag vanaf afstand dat “Maassluis” in brand stond. Via achteraf weggetjes wist zij Maassluis te bereiken.
Tijdens het 2e bombardement (21 mrt 1943 ?) vielen er bommen bij de Gr v Prinstererkade. Er waren een aantal blindgangers. Onder meer fam. Poortman moest een week uit veiligheid uit huis i.v.m. onklaar maken van de blindgangers.
Illegale krantje 1945.
Vraag van Jan van Gelderen aan Ruud Broekman. (mrt 2025)
Na de laatste commissievergadering historie vroeg Jan aan mij of J. Poortman familie van mijn vrouw was. J. Poortman was betrokken bij het illegale krantje “Het laatste nieuws” wat in de laatste fase van WO2 verscheen.
Navraag bij mijn schoonvader, Leo Poortman, gedaan.
Gedacht werd dat het wellicht Leo z’n vader was, directeur v.d. Touwfabriek. Die was het niet. Hij heette Daniel Poortman.
Bij mijn schoonvader was er niets bekend over een J. Poortman. Het zou, na wat nadenken, mogelijk om een nicht kunnen gaan. Janny Poortman, zij is later getrouwd met Wim Goos. (Leo Goos van het drankenkabinet is daar familie van, blijkt zijn moeder te zijn). Of het Janny kan zijn weet m’n schoonvader niet. Hij weet niet of dat met de leeftijd kan. Vooralsnog is het onbekend wat de geboortedatum van Janny is. En de vraag is in bovenstaande casus kan J. Poortman een vrouw zijn of waren er alleen mannen betrokken bij het illegale krantje?
Gevraagd aan Leo Goos of zijn moeder Janny Poortman hiermee te maken kan hebben. Leo kon dat zich niet voorstellen (zijn moeder leeft niet meer) en verwees naar Gerda Westein-vd Knaap een vriendin van zijn moeder, woonachtig in Zonneburcht. Zij weet misschien iets meer.
Ik heb de vraag over J. Poortman inmiddels uitgezet bij mijn zwager Leo Poortman jr.
Hij heeft een stamboom van de familie. Hij gaat “spitten”.
Het illegale krantje werd gefabriceerd achter gebouw fotohuset slager ’t Hart.
Betrokken hierbij waren onder meer J. Poortman, Gerrit Wagner en Rothuijsen.
Inmiddels is er een historische schets verschenen (HS87 – nov 2025) betreft een artikel over “Het laatste nieuws”, een Maassluise verzetskrant. Pagina 9 tem 20. Hierin wordt uiteengezet wie Johan Poortman was en wat hij deed.